Scheepvaart (MOSWOZ)

Om kennisleemtes op te vullen en informatie te verzamelen voor beleid  is het Monitorings- en Onderzoeksprogramma Scheepvaartveiligheid Wind op Zee (MOSWOZ) gestart

In 2019 heeft Rijkswaterstaat de cumulatieve effecten van windparken op de scheepvaartveiligheid onderzocht. Het gaat om de windparken die tot 2030 worden gebouwd op het zuidelijke deel van de Nederlandse Noordzee. In totaal betreft het circa 850 extra windturbines over een gebied van zo’n 1.600 km2.

Uit dit onderzoek, uitgevoerd door onderzoeksinstituut MARIN, blijkt dat met de komst van de windparken de kans op aanvaringen tussen schepen onderling beperkt toeneemt. De kans op aanvaringen en aandrijvingen met windturbines neemt wel aanzienlijk toe, met als mogelijke gevolgen letselschade of schade aan de economie (schepen en/of turbines) en het mariene milieu. De ambitie is om het huidige veiligheidsniveau ook tijdens en na de bouw van de windparken te handhaven of zo mogelijk te verbeteren. Er zijn daarom aanvullende maatregelen nodig voor een verantwoorde aanleg en exploitatie van de windparken die gepland zijn in de Routekaart windenergie op zee tot 2030.

De aanvullende maatregelen die worden getroffen, zijn bijvoorbeeld preventieve maatregelen in en rondom de windparken zoals het plaatsen van sensoren om zicht te krijgen op de scheepvaart, het door de Kustwacht uitbreiden van toezicht en handhaving en het eveneens door de Kustwacht introduceren van een vorm van verkeersbegeleiding vanaf 2025. Daarnaast worden er maatregelen getroffen voor extra sleep- en bergingscapaciteit en extra inzet voor Search and Rescue (SAR). Deze maatregelen komen boven op alle activiteiten en maatregelen voor scheepvaartveiligheid die nu al door onder andere de Nederlandse Kustwacht worden uitgevoerd.

Kijk voor een indruk naar het filmpje Wind op zee: Scheepvaartveiligheid.

Uitgeschreven tekst film scheepvaartveiligheid

Programma voor monitoring en onderzoek

Ondanks het vele onderzoek en de betrokkenheid van allerlei experts zijn er nog onzekerheden over de daadwerkelijke risico’s en over de effectiviteit van een aantal maatregelen. Dat is de reden dat het Monitorings- en Onderzoeksprogramma Scheepvaartveiligheid Wind op Zee (MOSWOZ) is gestart. Het programma loopt tot 2029 en houdt de komende jaren de vinger aan de pols bij ontwikkelingen rond scheepvaartveiligheid in relatie tot de uitrol van windparken op zee. De uiteindelijke doelen zijn om meer inzicht te krijgen in het effect op scheepvaartveiligheid van windparken op zee en om tijdig te kunnen inspelen op innovaties op dit gebied.

Om deze doelen te bereiken heeft MOSWOZ de genoemde kennisleemtes uitgewerkt in onderzoeksvragen en vervolgens gebundeld in verschillende thema’s (zie tabel 1). Binnen die thema’s zal in de komende jaren gezocht worden naar de antwoorden op onderzoeksvragen, om zo beleidsmakers en andere betrokkenen goed te kunnen ondersteunen en adviseren. Het gaat hierbij om vragen als: Manifesteren de voorspelde risico’s zich ook daadwerkelijk en op die wijze zoals verwacht? Welke niet verwachte ontwikkelingen ontstaan er? En hoe effectief en efficiënt zijn de maatregelen die worden ingezet voor de scheepvaartveiligheid?

Het programma is zo ingericht dat het gebruik kan maken van voortschrijdend inzicht. Keuzes en prioriteiten worden afgestemd op de actualiteit.

Tabel 1. Thema’s waarop het monitorings- en onderzoeksprogramma zich richt
Thema Uitleg thema
Monitoring Gericht op actuele risico-ontwikkeling op zee als gevolg van windparken voor alle scheepvaart
Veiligheid Gevolgen van aanvaringen en aandrijvingen windturbines
Doorvaart Risico’s doorvaart windparken versus omvaren
Vessel Traffic managment Inrichtingseisen Vessel Traffic Management (VTM)
Emergency Towing Vessels Verkennen inzet meerdere Emergency Towing Vessels (ETV’s) – effectiviteit en modus operandi
Hydro-meteo Hydro-meteo in relatie tot scheepvaartveiligheid - effecten windparken op wind, golven en zicht - verbeteren weerwaarschuwingen
Ankergebieden Ankergebieden beter benutten
Crisisorganisatie Verkennen impact op crisisorganisatie (in verband met complexiteit)
Buitenlandse benchmarking Buitenlandse benchmarking windparken onder andere constructieve eisen aan windturbines, inzet van maatregelen, harmonisatie.

Wind op zee 2030 Gevolgen voor scheepvaartveiligheid en mogelijke mitigerende maatregelen. (pdf, 19 MB)