Samen leren om data te versturen op zee

‘Rijkswaterstaat hecht er waarde aan dat jonge mensen in opleiding de kans krijgen om in een praktijksituatie kennis op te doen van de toepassing van moderne techniek in een maatschappelijk relevante omgeving. Door het aannemen van stagiairs bereiken we dat doel én krijgt Rijkswaterstaat een frisse en jeugdige kijk op haar eigen functioneren’ stelt manager offshore informatievoorziening Wiebrand Bouwkamp. Zo zoeken hogeschoolstudenten Chris Markus, Çaǧlar Gül en Daan Nekeman voor het Offshore Expertise Center manieren om data te versturen op zee – buiten bereik van telefoonmasten. ‘Studenten brengen nieuwe kennis van technologieën mee; wij leren ze die kennis toe te passen.’

Dé dienstverlener voor de bv Nederland op het gebied van Noordzee-data. Dat is de rol die Rijkswaterstaat speelt in de toekomstdroom van Wiebrand Bouwkamp.

Wiebrand Bouwkamp op OEC
Wiebrand Bouwkamp op OEC

Als manager offshore informatievoorziening begon hij die droom eigenhandig te verwezenlijken met het binnenhalen van de opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat voor het project Maritiem InformatieVoorziening ServicePunt (MIVSP). MIVSP verzamelt allerhande gegevens over de Noordzee met sensoren op transformatorplatforms bij windparken op zee. En sluist die informatie door naar een groot aantal geïnteresseerde partijen - van scheepvaart, visserij en de windparken zelf tot luchtvaartverkeersleiding, weerkundigen en ecologen. Bouwkamp: ‘Dit is eigenlijk nog maar een vingeroefening. Om grotere stappen te zetten, hebben we kennis, kunde, opdrachten en dus budget nodig. We moeten nog meer samenwerken met andere organisaties en zelf mensen opleiden en wegwijs maken.’

Studenten interesseren voor techniek op zee

In die vervolgstappen is een belangrijke rol weggelegd voor het Offshore Expertise Centrum (OEC), het test- en beheercentrum voor MIVSP,  in Stellendam. Bouwkamp: ‘Het OEC faciliteert nu projecten als MIVSP, maar uiteindelijk moet het een compleet fieldlab worden voor activiteiten op zee. Daar moeten we ook opleidingsinstituten bij halen en toegepast onderzoek doen. Bijvoorbeeld om te leren hoe je apparaten op zee kunt laten werken -zonder stroomnet of glasvezelaansluiting. Daarvoor moeten we de boer op, want Rijkswaterstaat is voor studenten en opleidingen een onbekende club. Zelf geef ik bijvoorbeeld gastcolleges op hogescholen en universiteiten. Voor technische studenten – liefst met een raakvlak met offshore. Daar laat ik filmpjes zien van het OEC en leg ik uit wat we doen. Hoe we modellen maken, met welke concepten we werken en hoe we daarover communiceren. En dat dat nodig is om samen te werken en geld binnen te halen. Ik hoop dat studenten zo geïnteresseerd raken en bijvoorbeeld een stage bij ons komen lopen en wie weet zelfs blijven hangen.’

Aan de slag met echt nieuwe toepassingen

Momenteel begeleidt Bouwkamp drie studenten van Hogeschool Rotterdam. Chris Markus sluit na vier jaar zijn studie technische informatica af bij het OEC. ‘Ik heb al vaker stage gelopen, maar wilde ook wel eens weten hoe het is om bij zo’n grote organisatie als Rijkswaterstaat te werken’, vertelt hij. ‘Bovendien trok het me om aan de slag te gaan met echt nieuwe toepassingen, terwijl ik bij eerdere stages vooral werkte aan varianten op bestaande producten.’ Çaǧlar Gül en Daan Nekeman zitten allebei in het derde jaar van de studie informatica.

studenten tijdens demonstratie
studenten tijdens demonstratie

Net als Markus kwamen ze bij het OEC terecht via PraktijkLink (https://praktijklink.hr.nl/), het stageplatform van hun hogeschool. Nekeman: ‘In onze studie zijn we vooral bezig met de front-end en software. Dit project gaat ook over hardware en bijvoorbeeld radiosignalen. We wilden kijken of we dat ook leuk vinden.’

Voorbeeld: coördinaten drenkeling naar reddingsboot sturen

De drie studenten werken aan een nieuwe techniek om data op zee te versturen. Bouwkamp: ‘Apparaten als telefoons kiezen automatisch een geschikte dragertechnologie om te communiceren, zoals 3G, 4G, bluetooth of wifi. Maar op zee heb je geen bereik. Je kunt communiceren via satellieten, maar dat is traag en duur. Wij verkennen nu de mogelijkheid om DAB+ als drager te gebruiken. DAB+ wordt nu alleen gebruikt om geluid te versturen voor digitale radio in de auto. Wij willen er ook andere data mee versturen. Samen met de Kustwacht en de KNRM werken we aan concrete casussen. Bijvoorbeeld: als een schip in nood is, belt de Kustwacht de coördinaten door naar een reddingsboot van de KNRM. Als dat al lukt – 4G werkt alleen binnen 3 kilometer vanaf de kust en er is veel lawaai – zetten ze die coördinaten met stift op het raam en dan handmatig in hun navigatiesysteem. Met DAB+ zouden we die gegevens over een afstand van 70 kilometer direct naar de navigatie kunnen sturen. Na DAB+ willen we ook kijken naar nieuwe technieken als 5G en Internet of Things, dus ook in de toekomst kunnen we studenten goed gebruiken.’

KNRM communicatie
Deze vorm van gegevensuitwisseling past echt niet meer in de 21ste eeuw (maar is op zee dus heel gewoon!)/past niet in onze eeuw van technologie en informatie uitwisseling

Samenwerken met het bedrijfsleven

Om de taken te verdelen, hebben de studenten elk een eigen casus gekozen - in overleg met Bouwkamp en adviseur digitale connectiviteit Fred Hage. Nekeman werkt aan een toepassing om kaarten van het navigatiesysteem aan boord te updaten via DAB+. Gül zorgt dat EWS-signalen - early warning signals, een soort NL-alert - via DAB+ ontvangen en weergegeven kunnen worden. Ook onderzoekt hij mogelijkheden om apparaten op zee aan te sturen via DAB+. Zodat je ze op afstand aan en uit kunt zetten of andere acties kunt laten uitvoeren. Een belangrijke stap voor autonome systemen. Om hun oplossingen te testen, werken de studenten samen met het bedrijf MTV NL. Die heeft een zendmast en -vergunning voor DAB+ en verstuurt testdata. Markus zorgt voor het aanleveren van die data aan wal en na het versturen voor de ontvangst aan boord en het doorsturen van de data naar zijn medestudenten. Het is spannend of dat echt gaat lukken. Gül: ‘We hebben net iets werkend gekregen, maar moeten nu wachten tot MTV NL klaar is met hun voorbereidingen.’

Buitenkansje: bezoek Offshore Expertise Center

In totaal duren de stages een half jaar. Op het moment van het interview hebben de jongens er ongeveer anderhalve maand op zitten. Toch hebben ze buiten hun twee begeleiders nog nauwelijks contact gehad met collega’s van Rijkswaterstaat. Markus: ‘We zijn begonnen in coronatijd. Thuis heb ik wel een fijne werkplek, maar samenwerken is lastig. Je kunt niet zomaar iemand vragen om mee te kijken op de laptop.’ Nekeman: ‘Dit is onze eerste werkervaring, maar we krijgen eigenlijk niet mee hoe het eraan toegaat op kantoor. We moesten bijvoorbeeld hardware inkopen en een beetje improviseren om alles thuis te laten werken.’

OEC
Offshore Expertise Center

Ook wat dat betreft was het een buitenkansje voor de drie om aanwezig te zijn bij het bezoek van het bestuur van Rijkswaterstaat aan het OEC, in de tweede week van hun stage. Gül: ‘Daar mochten we een presentatie geven over ons project en vragen van de bestuurders beantwoorden. En maakten we kennis met mensen van onze samenwerkingspartners, die een demonstratie gaven met hun zender en ontvanger. Dat was heel leuk!’

Waardevol: van elkaar leren

De studenten zijn blij met de uitdagingen die hun opdracht biedt. Markus: ‘Data via DAB+ versturen is echt nieuw; daarom moeten we veel zelf uitzoeken. Bovendien gebruiken we de kennis van onze studie om praktische toepassingen te maken. Dat is heel waardevol.’ Daar sluit Bouwkamp zich bij aan: ‘De studenten leren van ons om kennis toe te passen, maar wij leren ook van hen. Zij kennen bijvoorbeeld nieuwe technologieën die voor ons werk van pas komen. Zo kunnen we samen kennis opbouwen en doorgeven.’ Bouwkamp doet er dan ook alles aan om de ingezette koers te vervolgen. ‘Het duurt nog een paar maanden voor deze drie klaar zijn met hun stage, maar ik ben nu alweer bezig om nieuwe studenten te werven. Waar de een stopt, moet de ander het werk weer oppakken. Continuïteit is belangrijk. Daarom bouw ik graag aan blijvende contacten met opleidingsinstituten.’

Samen leren en innoveren in het Offshore Expertisecentrum
Rijkswaterstaat heeft in Stellendam een Offshore Expertisecentrum (OEC) gebouwd. Directe aanleiding voor het expertisecentrum was de noodzaak om het geheel aan sensoren van MIVSP in een realistische proefopstelling te testen. Op zee is testen een dure en complexe aangelegenheid, vandaar de behoefte aan een testlocatie aan wal. De komende tijd wordt het expertisecentrum steeds breder ingezet. Samen met kennis- en onderzoeksinstellingen en bedrijven starten we projecten waarmee gebruikers hun activiteiten op de Noordzee beter op elkaar kunnen afstemmen. En waarin we met de ingewonnen data nieuwe toepassingen en innovaties mogelijk maken. We faciliteren nieuwe belangstellenden in het medegebruik van de informatievoorziening op zee door de bestaande infrastructuur zo goed mogelijk te benutten, nieuwe sensoren slim in te passen en te helpen bij de transformatie van kale data naar rijke informatie. Ook leiden we medewerkers van onszelf en van anderen op in het werken met de sensoren en de andere componenten van de informatievoorziening. Met het OEC zetten we de volgende stap om IV op Zee neer te zetten als shared service voor iedereen die geïnteresseerd is in de data van de Noordzee.