Natuur- en milieurichtlijnen

Al sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw heeft de Europese Unie juridische instrumenten ontwikkeld voor de bescherming van de natuur. De belangrijkste daarvan zijn de Vogelrichtlijn, de Habitatrichtlijn en het programma Natura 2000 Noordzee en de Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie.

Vogelrichtlijn

De Europese Vogelrichtlijn (1979) bevat een lijst van 187 zeldzame of bedreigde vogelsoorten. Voor deze vogelsoorten en voor belangrijke overwinteringsgebieden van trekvogels, moeten speciale beschermingszones, de zogenaamde vogelrichtlijngebieden worden aangewezen.

Drie gebieden op de Noordzee worden of zijn aangewezen als vogelrichtlijngebied: de Noordzeekustzone, de Voordelta (deze twee gebieden zijn beiden al aangewezen) en het Friese Front (wordt nog aangewezen).

Habitatrichtlijn

De Europese Habitatrichtlijn (1992) voorziet in de aanwijzing en bescherming van gebieden met bepaalde habitattypen, en gebieden die de habitat vormen van bepaalde beschermde soorten. De habitat (Latijn: het bewoont) is de plaats waar een bepaalde diersoort leeft of waar een bepaalde levensgemeenschap voorkomt en omvat zowel de levende als de niet-levende omgeving. De habitat van een levensgemeenschap bestaat uitsluitend uit het niet-levende (abiotische) milieu. De habitat van bijvoorbeeld een zeehond kan meer dan één gebied omvatten: de zandplaten waar zij haar jongen werpt en het zeegebied waar zij op voedsel jaagt. Door het aanwijzen van deze gebieden, de zogenaamde Natura 2000-gebieden, ontstaat een samenhangend Europees ecologisch netwerk.

Kaderrichtlijn Mariene Strategie

Op 15 juli 2008 is de Europese Kaderrichtlijn Mariense Strategie gelanceerd. Voor alle aan Europa grenzende zeeën maken de lidstaten mariene strategieën. Op grond daarvan zullen ze maatregelen nemen om tussen nu en 2020 een goede milieutoestand te bereiken. Zo moet de Kaderrichtlijn zorgen voor een balans tussen een gezond zeemilieu en een duurzaam economisch gebruik van de zee.

Programma Natura 2000

Natura 2000 is een samenhangend netwerk van beschermde natuurgebieden. Voor Nederland gaat het in totaal om 162 gebieden. De nieuw aangemelde gebieden in de Noordzee komen daar nog bij, dus in totaal gaat het om 167 gebieden in Nederland, inclusief op de Noordzee.