Strategieontwikkeling Noordzee 2030

In 2021 loopt de periode van het geldende Noordzeebeleid af. Het strategisch ontwikkelingsproces Noordzee 2030 bereidt nieuw beleid voor, dat richting geeft aan ingrijpende ontwikkelingen op de Noordzee, nu en in de komende decennia. Ontwikkelingen op het gebied van energie, voedselvoorziening en natuurherstel moeten vooral qua ruimtegebruik onderling en met álle andere gebruiksfuncties worden afgestemd.

Strategie-Noordzee-2030

Grote opgaven

Het mondiale klimaatakkoord stelt Nederland voor de opgave om het gebruik en de productie van energie duurzamer te maken. Uitbreiding van windenergiegebieden op zee kan fors bijdragen aan de gewenste energietransitie. De tot nu toe aangewezen windenergiegebieden op zee lijken toereikend te zijn voor de bouw van windturbineparken tot 2023. De ambitie is om in 2017 een Routekaart windenergie op zee uit te brengen die zekerheid biedt voor de periode na 2023.

Windparken en ook andere vormen van duurzame energieopwekking hebben effecten op het mariene ecosysteem. Deze effecten stapelen zich op in ruimte en tijd. Het is van groot belang om goed zicht te krijgen op de aard en omvang van deze cumulatie.

Ook de grote ruimteclaim voor de verdere ontwikkeling van windenergie op zee heeft effect. Die claim kan conflicteren met de noodzaak om ruimte vrij te houden voor het natuurlijk functioneren van het ecosysteem volgens de kaders van Natura 2000 en de Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM). Met andere functies zoals scheepvaart, visserij, kustontwikkeling, recreatie en het behoud van erfgoed onder water kunnen eveneens conflicten ontstaan.

Anderzijds zijn er volop kansen te benutten voor het meervoudig gebruik van de ruimte in windparken. Het formuleren van nieuw beleid waarin dit alles goed op elkaar is afgestemd, vereist een stevige regie en intensieve samenwerking tussen departementen, economische en maatschappelijke sectoren en de kenniswereld.

Proces onderweg

In 2016 en 2017 zijn stappen gezet in de richting van een langetermijnstrategie. Dit ontwikkelproces is niet blanco begonnen. In de voorgaande jaren hebben de partners in het IDON, samen met stakeholdergroepen, de Noordzee 2050 Gebiedsagenda opgesteld. Dat is een langetermijnperspectief voor de thema’s ‘bouwen met Noordzeenatuur’, ‘energietransitie’, ‘meervoudig ruimtegebruik’, ‘verbinden van land en zee’ en ‘scheepvaart en bereikbaarheid’. Dit perspectief is opgenomen in de Beleidsnota Noordzee 2016-2021. Verschillende samenwerkingsverbanden van economische sectoren, kennisinstellingen en overheden bouwen nu op deze Noordzee 2050 Gebiedsagenda voort bij het ontwikkelen van de langetermijnstrategie. Belangrijke onderwerpen zijn: energie uit water, zeewierteelt en het verduurzamen van de scheepvaart. Veel aandacht gaat ook uit naar de omslag die zich voltrekt of moet voltrekken in de visserij. Uit de inbreng van deelnemende partijen is toch sterk naar voren gekomen dat vooral drie strategische opgaven de langetermijnstrategie aanjagen: de ontwikkeling naar herstel van een robuuste natuur, naar een duurzame energievoorziening en naar een toekomstbestendige voedselvoorziening. Dit omdat vooral deze drie ‘agents of change’ het krachtenveld bepalen en alleen in samenhang met elkaar en met de ontwikkeling van de andere gebruiksfuncties van de Noordzee kunnen worden opgelost.

Versnelling

In lijn met de bedoelingen van de nieuwe Omgevingswet heeft de ontwikkeling van Noordzee2030 het karakter gekregen van een breed gedragen participatietraject. Een goede basis om de extra druk aan te kunnen die op het proces rust. In 2017 moet de Routekaart windenergie op Zee 2024-2030 gereed zijn. Dat maakt afstemming urgent met het ruimtelijk-economisch perspectief voor andere gebruikers en met de eisen die het ecosysteem van de Noordzee stelt. Alle gebruikers hebben belang bij voldoende investeringszekerheid. Kansen die de Noordzee(ruimte) biedt mogen niet worden gemist. Daarnaast verlangt Brussel dat bij de uitvoering van de KRM in de eerste helft van 2018 de kaders voor draagkracht, herstel en duurzaam gebruik van het mariene ecosysteem worden herzien. Noordzee 2030 heeft dus niet alleen een directe wisselwerking met de Routekaart Windenergie op Zee 2024-2030, maar ook met de kaderstelling vanuit KRM en de maritieme ruimtelijke planning.
In de zomer van 2018 moet een Strategische Agenda Noordzee 2030 gereed zijn. Deze agenda bevat de strategische opgaven – inclusief tijdpad, spanningen en kansen – met de centrale keuzeopties voor (inter)nationale investerings-, kennis- en samenwerkingsagenda’s die daarbij horen. De strategische agenda schetst ook de nationale beleidsruimte binnen de Europese en mondiale regelgevende kaders en opgaven, die hun schaduw al vooruitwerpen.