Juridische grenzen en zones - Territoriale zee
De Nederlandse territoriale zee strekt zich uit tot 12 zeemijl gemeten vanaf de laagwaterlijn, zoals vastgesteld in de Wet grenzen Nederlandse territoriale zee. Deze wet definieert de laagwaterlijn als de dieptelijn van nul meter, zoals aangegeven op de grootschalige Nederlandse zeekaarten, uitgegeven vanwege de Minister van Defensie. De laagwaterlijn vormt, tezamen met de basislijnen die zijn gedefinieerd in de Wet grenzen Nederlandse territoriale zee, ook de grens tussen de territoriale zee en de binnenwateren. De binnenwateren omvatten onder andere de Nederlandse rivieren, de Waddenzee en het IJsselmeer. Nederland geniet volledige soevereiniteit over de binnenwateren in dezelfde mate als de rest van het grondgebied. De territoriale zee valt eveneens onder de soevereiniteit van Nederland, zij het met een aantal beperkingen. De belangrijkste beperking is het recht op onschuldige doorvaart dat door schepen van alle staten kan worden uitgeoefend. Dit recht is in het Zeerechtverdrag nauwkeurig omschreven. De zijwaartse begrenzing van de territoriale zeemet België is bepaald in een grensverdrag. De zijwaartse grens van de territoriale zee met Duitsland is vooralsnog niet vastgesteld. In het grensgebied tussen de laagwaterlijn en 3 zeemijl werken Nederland en Duitsland samen op basis van een aantal verdragen.In het grensgebied tussen 3 en 12 zeemijl hanteert Nederland als uitganspunt voor de toepassing van Nederlandse regelgeving de equidistantielijn.
Binnen de Nederlandse territoriale zee kan nog een onderscheid worden gemaakt tussen een drietal bestuurlijke/juridische zones die hun oorsprong hebben in het nationaal recht of het Europees recht. Dit betreft allereerst de 1 kilometerzone die wordt gehanteerd voor bestuurlijke doeleinden. In deze zone hebben naast de rijksoverheid ook de provincies en gemeenten die aan de kust zijn gelegen bepaalde bevoegdheden. Daarbuiten is alleen de rijksoverheid de beheerder (van het Nederlandse deel) van de Noordzee. Daarnaast is er een zone van 1 zeemijl die gehanteerd wordt als buitengrens voor de stroomgebieddistricten uit de Europese Kaderrichtlijn water en de Waterwet. Ten derde, is er nog sprake van een zone van 3 zeemijl. Dit is de voormalige buitengrens van de territoriale zee die bij de uitbreiding van de territoriale zee naar 12 zeemijl in 1985 werd gehandhaafd voor de mijnwetgeving. De betekenis van de grens van 3 zeemijl is grotendeels komen te vervallen na de herziening van de Mijnwetgeving in 2002. De 3-mijls zone is nog wel van belang voor de regulering van visserij, omdat vissers uit andere EU lidstaten met uitzondering van België in beginsel geen toegang tot dit gebied hebben.
