Incidentenbestrijding - Beleid

Maritieme noodhulp
Er bestaan internationale verdragen over het redden van mensenlevens op zee en de beperking van schade voor het mariene milieu en de kust. De rijksoverheid moet zorgen voor een doeltreffende uitvoering van maatregelen die voortvloeien uit deze internationale verdragen.
Voor overheidsoptreden op deze vlakken worden de volgende termen gebruikt: Nood-, spoed- en veiligheidscommunicatie (NSV), Search and Rescue (SAR) en Rampen- en incidentenbestrijding (RIB).

In veel gevallen is de SAR-actie de eerste fase van de rampen- en incidentenbestrijding, specifiek gericht op de redding van mensenlevens op zee. De directeur Kustwacht is formeel verantwoordelijk voor het functioneren van de SAR-dienst, de coördinatie van de opsporing en redding, en het opstellen van operationele procedures. Het Kustwachtcentrum fungeert als Reddingscoördinatiecentrum (RCC), zowel voor maritieme als voor aeronautische hulpverlening. Uitvoering van de feitelijke opsporing en redding is in handen van een aantal diensten, zoals de Koninklijke Marine (KM) en de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM). Ook het vliegtuig van de Kustwacht wordt voor SAR-taken ingezet.

Het juridisch kader van de Rampen- en incidentenbestrijding wordt gevormd door de Wet bestrijding ongevallen Noordzee, nader uitgewerkt in het Rampenplan voor de Noordzee dat regelmatig wordt herzien. Strategisch/operationeel is de Capaciteitsnota de basis die aangeeft welke kans op welke verontreiniging aanwezig is op het Nederlands deel van de Noordzee.
Er is een standaardscenario voor de Waddenzee, de Noordzee en het Schelde-estuarium. Deze scenario’s vormen de basis voor de bepaling van de benodigde bestrijdingscapaciteit.
RWS-diensten Noord-Nederland, Noordzee en Zeeland bundelen de capaciteit en kennis tot een gemeenschappelijke inzetbare eenheid.
Het Calamiteitenplan van RWS Noordzee beschrijft in een aantal scenario’s wat er wordt gedaan bij incidenten.
In geval van een verontreiniging op het strand (oevers) wordt binnen de Rijkswaterstaatorganisatie samengewerkt in de opruiming. De Samenwerkingsregeling Bestrijding Kustverontreiniging RWS-diensten geeft daarvoor het raamwerk.

Onder maritieme noodhulp vallen tevens de voorzieningen voor (sleep)hulp en berging op de Noordzee. Naast en aanvullend op de commerciële dienstverlening op dit vlak heeft de directeur Kustwacht op continubasis de beschikking over de zeesleper Waker. Hiervoor heeft de rijksoverheid een meerjarig contract met de bergingsindustrie gesloten. Ten slotte valt ook het bieden van een toevluchtsoord (place of refuge) aan schepen in nood onder de noemer van maritieme noodhulp. Hierover zijn inmiddels zowel in IMO-verband als in EU-verband nadere afspraken gemaakt, gericht op een adequate afweging van de belangen van het betrokken schip en die van de betrokken kuststaat.